--> - داشت كه محكمات تاريخ بر خلاف آن است . . . زيرا اينان پس از رحلت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از پرداخت زكات خوددارى كردند و اين به مفهوم تمرّد از سپردن به ابو بكر و خوددارى از بيعت با اوست ، نه به معناى خوددارى از پرداخت زكات و قبول نداشتن نماز ، آن‌طورى كه مورخّان آنان را توصيف كرده‌اند ، از اين‌رو ابو بكر با آنها جنگيد و شمشير را به دليل اين‌كه آنها مرتد شده‌اند ، بر آنها مسلّط گردانيد و تمام جنگ‌هاى او را حتّى با پيامبران دروغين و مشركان خارج مدينه ، « جنگ‌هاى رده » ناميدند ، با علم به اين‌كه « ردّه » در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بوده است ، همان‌طور كه براى عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح اتّفاق افتاد ، او اسلام آورد و به مدينه مهاجرت كرد . . . سپس دوباره مشرك شد و به نزد قريش به مكّه رفت و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خون او را هدر شمرد و دستور قتل او را صادر كرد ؛ هرچند كه به پرده‌هاى كعبه آويخته باشد . ولى عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح فرار كرد ، نزد برادر رضاعيش عثمان رفت و او مدّتى وى را مخفى كرد ، سپس در زمان خلافت خود او را استاندار مصر نمود . ر ك : الأستيعاب : 2 / 367 ، شمارهء 4711 ؛ الأصابه : 2 / 309 . و نيز در زمان وى ، عبيد اللّه بن جحش همسر امّ حبيبه پس از اين‌كه باهم اسلام آوردند ، وى به حبشه مهاجرت كرد و نصرانى شد و در نصرانيّت مرد . ر ك : الأصابة : 1 / 11 . و هم‌چنين عبد اللّه بن خطل را كه مرتد شده بود ، درحالىكه به پردهء كعبه آويخته بود ، كشتند . مصدر قبلى . امّا ارتداد مالك بن نويرة بن جمرة بن شداد تميمى بربوعى ، آن‌طورى كه مدّعى شده‌اند ، ارتداد به معناى لغوى نبوده است - به معناى لغوى ارجاع داده و تغييرش داده‌اند - و نيز ارتداد به معناى اصطلاحى ، يعنى بازگشتن از دين و جلوگيرى مسلمانان از اسلام ، نيست تا مطابق نصّ شرعى سزاوار قتل باشد ، اين اوّلا . و ثانيا ؛ فقهاى سنّى و شيعه فتوا داده‌اند كه مرتد را سه روز براى بحث و بررسى در مورد اشتباهى كه در امر دين و عروض شبهات ، مهلت مىدهند . ر ك : كتاب مبسوط سرخسى : 10 / 98 . امام مالك مىگويد : سه روز با شب‌هايش از روزى كه ارتداد ثابت شده ، نه از روز كفر ، بدون گرسنه و تشنه داشتن ، بلكه آب و غذا داده مىشود و در خلال اين مدّت نبايد شكنجه كنند - شرح كبير درديرى : 4 / 270 . امام شافعى به وجوب توبه دادن قائل است ، به اين خاطر كه براى اسلام آوردنش احترام دارد - حاشيهء بجيرمى بر شرح منهج ، باب ردّه . امام احمد بن حنبل قائل به وجوب بلوغ و عقل و نيز كفر قولى و عملى است . نه به احتمال نود و نه درصد كه يك درصد احتمال ايمان برود . - كشف القناع على متن الإقناع : 4 / 100 ؛ حاشية ردّ المحتار على درّ المختار ، از ابن عابدين ، ص 283 . عمر به ابو بكر گفت : چرا با مردم مىجنگى ! درحالىكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرموده است : « من مأمورم با مردم بجنگم تا شهادت دهند كه خدايى جز خداى يكتا نيست و محمّد رسول خداست . . . » ، البداية و النّهاية : 6 / 343 ؛ الاحكام السّلطانيهء ، ماوردى ، چاپ مصر ، ص 174 . و سؤالى كه در اينجا خودبه‌خود براى افراد باانصاف ، علماى خيّر از متكلّمان ، فقها ، علماى دين ، پژوهشگران ، اهل نظر و -